གནས་ཆེན་མཐོ་སྒང་ཞེས་པའི་བརྙན་འཕྲིན་འདིའི་ནང་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་སྟེང་འཚོ་གནས་བྱེད་བཞིན་པའི་བོད་ཀྱི་འབྲོག་པ་ཚོས་། ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་རིང་གི་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན། བེམ་པོ་བྱ་ལ་གཏོར་བ་དང་། བེམ་པོ་ཆུ་ལ་གཡུགས་པའི་གནས་ལུགས་ངོ་སྤྲོད་གནང་ཡོད་ལ། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ནང་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པའི་སྲིད་ཇུས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་དེ་དག་ཉམས་རྒུད་དུ་འགྲོ་བའི་ཉེན་ཁ་ཡོད་པ་གསལ་སྟོན་བྱས་འདུག

མཐའ་མཇུག་གི་སྦྲ་ནག་ཅེས་པའི་བརྙན་འཕྲིན་འདིའི་ནང་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་སྟེང་འཚོ་གནས་བྱེད་བཞིན་པའི་བོད་ཀྱི་འབྲོག་པ་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་བའི་འགྱུར་ལྡོག་བསྟན་ཡོད།ལོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོར་ཞི་བདེ་བག་ཕེབས་ངང་སྦྲ་ནག་ནང་འཚོ་གནས་བྱེད་བཞིན་པའི་འབྲོག་པ་དེ་དག་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ས་གནས་གཅིག་ལ་སྤོར་དུ་འཇུག་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།
རྒྱ་ནག་གཞུང་འབྲེལ་གནས་ཚུལ་ལྟར་ན། མཐོ་སྒང་འདིའི་སྟེང་འཚོ་གནས་བྱེད་བཞིན་པའི་འབྲོག་པ་བརྒྱ་ཆའི་བརྒྱད་ཅུ་ཐམ་པ་༢༠༡༠་ནང་འབྲོག་དམངས་གྲོང་བརྡལ་ཅན་ཏུ་བསྒྱུར་བ་ཞེས་པའི་ལས་འཆར་འོག་ས་གནས་གཅིག་ལ་གནས་སྤོར་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད།

རྫ་ཆུའི་(Mekong)འབྱུང་ཁུངས་ཞེས་པའི་བརྙན་འཕྲིན་འདིའི་ནང་དུ། རྫ་ཆུའི་འབབ་རྒྱུད་ཀྱི་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་གི་གནས་སྟངས་སོགས་ཀྱི་ཐད་མཐོ་སྒང་འདིའི་སྟེང་འཚོ་བཞིན་པའི་འབྲོག་པ་རྣམས་ལ་གནས་ཚུལ་བཅར་འདྲི་བྱས་འདུག འབྲོག་པ་འདི་དག་གི་ཡབ་མྱེས་རྣམས་མཐོ་སྒང་འདིའི་སྟེང་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་འཚོ་གནས་བྱས་ཡོད་པ་རེད།
རྫ་ཆུ་འམ་མེ་ཁོངས་གཙང་པོ་ནི་འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་ཆུ་བོ་འབབ་རྒྱུན་རིང་ཤོས་ཨང་བཅུ་པ་ཡིན་ལ།གཙང་པོ་འདི་བོད་ནས་རྒྱ་ནག དེ་ནས་འབར་མ། ཐའེ་ལན། ལོའོ། ཁོམ་སྦོ་ཀྲི་ཡ། ཝི་ཏི་ནམ་བཅས་ནང་སྤྱི་ལེ་བཞི་སྟོང་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུའི་རིང་ཚད་བརྒྱུད་ནས་རྒྱ་མཚོར་འབབ་ཀྱིན་ཡོད།

གསལ་བཤད།  དེ་རིང་དུས་ཁོམ་ཞིག་དང་བསྟུན་ནས་ཡིག་ཚགས་རྙིང་བ་བསྔོག་འདོན་བྱེད་སྐབས་༡༩༩༩་ལོར་ཕྲན་གྱིས་། ཨེ་ཤ་ཡ་རང་དབང་རླུང་ཁང་དུ་དབུས་སྐད་ནང་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་དགའ་ཚལ་ཞེས་པའི་ལེ་ཚན་ཞིག་གཙོ་སྐྱོང་བྱེད་སྐབས་བོད་ནང་གི་རྩོམ་པ་པོའི་སྐོར་ལེ་ཚན་ཞིག་བཟོས་ཡོད་པ་རྙེད་བྱུང་བས་ཟིན་བྲིས་ནང་བཀོད་པ་ཡིན།

ཆར་རྗེས་ཀྱི་མྱུ་གུ་འབུས་པ་ལྟར་དར་ཁྱབ་ཕྱིན་པའི་བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་དེ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་སྟངས་འཛིན་འོག་འཕེལ་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་དང་འབྲེལ། ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། བོད་ནང་ལ་མཚོན་ན། ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་འགོ་བཙུགས་པ་ནས་བཟུང་གཞོན་སྐྱེས་མང་པོ་ཞིག་གིས་རང་རང་གི་སེམས་གྱི་ཚོར་བ་དང༌། དགའ་སྡང་ཆགས་གསུམ་ལ་སོགས་རྩོམ་རིག་གི་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་མཚོན་པར་བྱས་ཏེ། རྩོམ་ཡིག་འབྲི་སྲོལ་གསར་བ་ཞིག་འགོ་ཚུགས་ཡོད་པ་མཁས་དབང་མང་པོའི་དགོངས་པ་གཅིག་མཐུན་དུ་འདུག་ནའང༌། འོན་ཀྱང་ང་ཚོའི་རྩོམ་སྲོལ་གསར་བ་དེའི་ངོ་བོ་དང་གྲུབ་སྟངས་ཀྱི་ཆ་ལ་ཕྱིར་མིག་ཅིག་བལྟས་པ་ཡིན་ན། བོད་ནང་ཡོད་པའི་རྩོམ་རིག་གི་དུས་དེབ་རྣམས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་སྟངས་འཛིན་དང་བཀོད་ཇུས་འོག་པར་བསྐྲུན་དང་འགྲེམས་སྤེལ་བྱེད་དགོས་གྱུར་ཡོད་པ་མ་ཟད། དུས་དེབ་དེ་དག་གི་རྩོམ་སྒྲིག་ལས་འཁུར་བྱེད་མཁན་ཡང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བློ་ལ་འབབ་པའི་མི་ཞིག་ཐད་ཀར་འདེམས་བསྐོ་བྱས་ཡོད་པ་གསལ་བོ་རེད། དེང་སྐབས་བོད་ནང་དུ་རྩོམ་རིག་དང་འབྲེལ་བའི་དུས་དེབ་རྣམ་གྲངས་ཕལ་ཆེར ༥༠ ལྷག་འགྲེམས་སྤེལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དང༌།དེ་བས་དུས་དེབ་དེ་དག་གི་ནང་ཐོན་པའི་རྩོམ་གྱི་རྣམ་པ༌། སྒྱུ་རྩལ། ཚིག་སྦྱོར་དང་ཡི་གེ་དག་ཆ་གང་ཅིའི་ཐད་ཚད་མཐོན་པོར་སླེབས་ཡོད་པ་སྨྲས་མ་དགོས་ནའང༌། རྩོམ་དེ་དག་གི་བསྟན་བྱ་སྟེ། ནང་དོན་དངོས་ལ་བལྟ་སྐབས་རྩོམ་པ་པོའི་བསམ་འདུན་ལ་ཚད་བཀག་དང་སྟངས་འཛིན་བྱས་ཡོད་པ་གསལ་བོར་ཤེས་ཐུབ། གནས་ཚུལ་དེས་རྐྱེན་པས་རྩོམ་པ་པོ་གང་མང་ཞིག་གིས་ཐབས་ལམ་གཞན་ཞིག་བརྒྱུད་ནས་སོ་སོའི་སེམས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ངོ་མ་དེ་རྩོམ་རིག་གི་ལམ་ནས་སྟོན་ཐབས་སུ། སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སློབ་ཕྲུག་དང༌། དགོན་སྡེ་ཁག་གི་གྲྭ་བས་རྩོམ་རིག་གི་དུས་དེབ་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་ཡོད་པ་དང།    དཔེར་ན་སྐུ་འབུམ་དགོན་པའི་གྲྭ་བ་ཁག་གཅིག་གིས་༡༩༩༥ ལོར {ཙོང་ལ་རིང་མོའི་དགོད་སྒྲ།}   ཞེས་པའི་རྩོམ་རིག་དུས་དེབ་ཞིག་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་ནས་ཟླ་བ་ཁ་ཤས་ཕྱིན་རྗེས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་བཀའ་འཁྲོལ་མེད་པར་དུས་དེབ་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་པ་ནག་ཉེས་བཙུགས་ཏེ དུས་དེབ་དེ་གའི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་གྲྭ་བ་དམ་ཆོས་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཡང་ཙོང་ལ་རིང་མོའི་དགོད་སྒྲ་ཞེས་པའི་དུས་དེབ་དེའི རྩོམ་ཡིག་ཆ་ཚང་ལ་གཟིགས་རོགས། »

བཀའ་བློན་ཁྲི་བ་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ། པར་བ་དཔལ་ལྡན་རྒྱལ།

༢༠༠༨ ལོའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་རྣམ་པས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་བོད་དོན་ཐག་གཅོད་ཆེད།  “བོད་རིགས་ཡོངས་ལ་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་རང་སྐྱོང་འབྱུང་ཐབས་སྐོར་གྱི་བསམ་འཆར།” ཡིག་ཆ་ཞིག་ཕུལ་ཡོད་པ་དེར།  རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ངོས་ལེན་བྱས་མེད་པར་དེ་ནི་བོད་རང་བཙན་དང་།  ཕྱེད་རང་བཙན།  རྣམ་པ་འགྱུར་པའི་རང་བཙན་རྩོད་ལེན་གྱི་ཐབས་ཞིག་རེད།  རྒྱལ་སྤྱིའི་སྟེང་དྲིལ་བསྒྲགས་ཤུགས་ཆེན་བྱས་ཡོད་པ་རེད།  རྩོམ་ཡིག་ཆ་ཚང་ལ་གཟིགས་རོགས། »

རྕོམ་ཡིག་འདི་ནི་༢༠༠༢་ལོར་ཡི་ཤུའི་བླ་གྲ་ཁག་ཅིག་གིས་བྱིས་པར་ཚུལ་མིན་གྱི་འཁྲིག་སྤྱོད་བྱས་ཡོད་པའི་གསར་འགྱུར་ཚ་ཚ་འུར་འུར་ཡིན་པའི་སྐབས་དེར་བྲིས་པ་ཡིན།
ཨ་རིའི་ནང་གི་ཡི་ཤུའི་བླ་ཆེན་ཁག་ཡི་ཤུའི་ཆེས་མཐོའི་བླ་ཆེན་ཕོ་སྦོབ་འཇོན་ཕའོ་མཆོག་གིས་ Pope John Paul II བཀའ་འགུགས་ཀྱིས་གནས་ཆེན་ཝེ་ཏི་ཁན་ Vatican ལ་ལྷན་འཛོམས་ངང༌།  ༢༠༠༢་ཟླ་བ་བཞི་བའི་ཚེས་༢༣་དང་༢༤་ཉིན་གཉིས་རིང་ཡི་ཤུའི་བླ་མ་དང་གྲྭ་བས་བྱིས་པ་ལོ་ཆུང་རྣམས་ལ་ཚུལ་་མིན་གྱི་འཁྲིག་སྤྱོད་བྱས་པའི་ནག་ཉེས་སྐོར་ལ་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་ཞིག་འཚོགས་ཡོད་པ་རེད། ཨ་རིའི་གཙོས་པའི་འཛམ་གླིང་ས་ཕྱོགས་གང་སར་ཡི་ཤུའི་བླ་མ་དང་གྲྭ་བ་ཁག་གཅིག་གིས་བྱིས་པ་ལོ་ཆུང་ལ་ཚུལ་མིན་གྱི་འཁྲིག་སྤྱོད་བྱས་ནས་མི་མང་པོ་ཞིག་གི་མི་ཚེ་འཕྲོ་བརླག་ཏུ་གཏོང་ རྩོམ་ཡིག་ཆ་ཚང་ལ་གཟིགས་རོགས། »

ཟླ་བ་༥ ཚེས་༢༠་ཉིན་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་རྒྱལ་ཁབ་གསར་བ་ཞིག་འཁྲུངས་ཡོད་པ་ནི།ཤར་ཏི་མོ་ལོ་ངོ་༥༠༠ ཙམ་གྱི་རིང་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བཙན་འཛུལ་དབང་བསྒྱུར་འོག་ནས་རང་བཙན་ཐོབ་སྟེ། དུས་རབས་༢༡ རྩོམ་ཡིག་ཆ་ཚང་ལ་གཟིགས་རོགས། »

ད་ལོའི་ ༢༠༠༢ སྟོན་ཁར་རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་རྒྱལ་ཡོངས་འཐུས་མིའི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་དྲུག་པའི རྩོམ་ཡིག་ཆ་ཚང་ལ་གཟིགས་རོགས། »

རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་ནམ་ཡིན་རུང་པན་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་མཚན་གནས་ཞིག་ཕུལ་པ་དེ་ནི་རླབས་ཆེན་གྱི་རྒྱལ་གཅེས་པ་དང ། ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གི་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་གྲོགས་པོ།ཞེས་ཁ་མདངས་པ་ཙམ་གྱིས་པན་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་རྒྱ་གཞུང་གི་སྲིད་ཇུས་ལ་འདོད་བློ་ཁེངས་ཡོད་པ་སོགས་བརྗོད་ཡོད་པ་མ་ཟད༌། ༡༩༨༩ ལོར་ཀུན་གཟིགས་པན་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ ༡༩༣༨  ༡༩༨༩  མཆོག་གདན་ས་ཆེན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་རུ་དགོངས་པ་རྫོགས་རྗེས་རྒྱ་གཞུང་གིས་སྲིད་དོན་ཀྱི་དགོས་མཁོ་ལ་དམིགས་ཏེ་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་རྣམས་ལ་རྡོག་བརྫིས་བཏང་ནས།  ༧གོང་ས་མཆོག་གིས་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི་པན་ཆེན རྩོམ་ཡིག་ཆ་ཚང་ལ་གཟིགས་རོགས། »

དབྱིན་ཇུའི་གཞུང་གིས་དུས་རབས་གཅིག་དང་ཕྱེད་ཀའི་རིང་ཧོང་ཀོང་གི་བདག་དབང་ལ་དབང་བསྒྱུར་བྱསརྗེས། ༡༩༩༧  ཟླ་བ ༧ པའི་ཚེས ༡  ཉིན་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལ་ལམ་ལུགས་གཉིས་ཞེས་པའི་གྲོས་མཐུན་འོག་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་རྩིས་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་པ་རེད། རྩོམ་ཡིག་ཆ་ཚང་ལ་གཟིགས་རོགས། »